Wanneer een klok ‘van slag’ is betekent dit dat het aantal slagen op de bel of gong niet meer overeenkomt met de tijd die de wijzers aangeven. Het slagwerk is dus ontregeld. Men zegt ook wel "mijn klok slaat een verkeerd aantal slagen' of 'mijn klok slaat niet het juiste uur'.

Een ontregeld slagwerk van een klok kan verschillende oorzaken hebben, zoals:

Verdraaiing van de uurwijzer: de uurwijzer zit vaak klemmend gemonteerd op de as. Als deze per ongeluk draait (bijvoorbeeld tijdens het afstoffen), geeft hij een ander uur aan dan het mechanisme ‘denkt’ dat het is.
Te snel verzetten van de wijzers zonder uit te laten slaan (bij een klok met sluitschijf): wanneer u de wijzers verzet zonder de klok op elk half en heel uur te laten uitslaan, raakt de synchronisatie tussen de wijzers en het slagwerk verstoord.
Aflopen van het slagwerkgewicht of de veer: als het gewicht van het slagwerk de bodem raakt of de veer niet voldoende is opgewonden, stopt het slaan terwijl de klok zelf wel doorloopt. Hierdoor lopen de wijzers verder, maar blijft het slagwerk staan.
Vervuiling en achterstallig onderhoud: verouderde olie die dik is geworden of stofophoping kunnen ervoor zorgen dat het slagwerk houterig start of te vroeg stopt. Dit resulteert vaak in een onjuist aantal slagen.
Mechanische slijtage: bij oudere klokken kunnen onderdelen zoals de lichter of de zaag versleten zijn, wat ertoe kan leiden dat de klok soms een slag overslaat of juist blijft doorslaan.

Wat kunt u doen als uw klok van slag is? Het weer ‘op slag’ brengen van uw klok hangt sterk af van het type mechanisme (zaagslagwerk of sluitschijf) van uw klok.

Het is belangrijk om eerst vast te stellen welk type slagwerk uw klok heeft:

Een zaagslagwerk is vaak te vinden bij klokken vervaardigd na 1960, zoals Warmink tafelklokken, Zaanse klokken, staartklokjes, Sallander klokken, staande klokken en modernere wandklokken. Dit type slagwerk dankt zijn naam aan de zaag, die het aantal slagen bepaalt.
Een sluitschijf is vaak te vinden in oudere klokken, meestal van vóór 1940, zoals antieke Franse pendules. Dit type klok heeft een getande schijf aan de achterzijde van het uurwerk.

We gaan de klok op slag brengen - instructies

Een klok met zaagslagwerk op slag brengen:

dit type klok kan in principe niet ‘van slag’ raken. De klok ‘voelt’ door de zaag waar de uurwijzer zich bevindt. Dit systeem corrigeert zichzelf vaak wanneer u de wijzers eenvoudig doordraait naar de juiste tijd.

Een klok met sluitschijf op slag brengen:

Draai de uurwijzer (grote wijzer) voorzichtig tot de klok een heel uur begint te slaan. Let op, dit kan ook op het moment zijn dat de uurwijzer op bijvoorbeeld de 6 staat.
Tel nauwkeurig het aantal slagen op de bel of gong. Dit aantal is leidend en we gaan de wijzers hierop aanpassen. We gebruiken het voorbeeld uit onze video (hieronder): de wijzerplaat geeft kwart over 8 aan, maar de klok slaat nu 7 keer. Het slagwerk zegt daarmee dat het 7 uur is.
Het halve uur zal geslagen worden tijdens het doordraaien. We kunnen dus versneld doordraaien naar het volgende hele uur, in ons geval 8 uur.
We draaien snel door tot de uurwijzer op 8 uur staat en we laten hier alle slagen uitslaan. We tellen mee ter controle. Dit is het moment waarop het aantal slagen weer moet overeenkomen met de positie van de uurwijzer.
Voor extra zekerheid laten we de klok ook slaan op het volgende halve (half 9) en hele uur (9 uur). We draaien daarvoor de grote wijzer 30 minuten door en vervolgens weer 30 minuten en laat de klok iedere keer alle slagen uitslaan.
Het is gelukt, de klok is weer op slag!
Zorg ervoor dat u de wijzerplaat en de kleine wijzer niet aanraakt tijdens het draaien.
Als u liever heeft dat iemand het voordoet, dan raden wij u sterk aan om naar onze (slechts 3 minuten durende) video hieronder te kijken. Hierin krijgt u een stap-voor-stap uitleg en ziet u precies wat we doen.
Stel de klok nu in op de juiste tijd. Als het huidige tijdstip 10 over 11 is, draai dan langzaam de grote wijzer en laat het slagwerk elke half en uur heel slaan, totdat de wijzerplaat de correcte tijd weergeeft.
Als u problemen ondervindt met het op tijd zetten van de klok, kunt u voor meer informatie terecht op deze pagina: ‘Een klok op tijd zetten’.

Deze video laat in slechts 3 minuten zien hoe u een klok met sluitschijf weer op slag kunt brengen

Een klok met sluitschijf en gewichtsaandrijving op slag brengen

bij uurwerken met een sluitschijf en gewichtaandrijving is het nog iets makkelijker. Laat de klok slaan op een heel uur en tel het aantal slagen, zoals 4 of 8. Verwijder vervolgens het gewicht van de klok. Zet de wijzers nu op de tijd die overeenkomt met het aantal slagen, bijvoorbeeld 4 of 8 uur. De klok is nu weer op slag en u kunt het gewicht weer ophangen. Is dat gedaan? Dan is het tijd om uw klok op de juiste tijd in te stellen, aangezien deze waarschijnlijk niet de actuele tijd weergeeft. Stel dat het nu daadwerkelijk 10 over 10 is. Draai rustig aan de grote wijzer en laat het slagwerk telkens slaan, totdat de wijzerplaat de juiste tijd aangeeft.

Een klok met een touwtje aan de zijkant op slag brengen:

heeft uw uurwerk een touwtje aan de zijkant waarmee het slagwerk wordt geactiveerd? Geweldig, dit is de eenvoudigste manier! U plaatst de wijzers op de juiste tijd en trekt vervolgens aan het touwtje totdat het slagwerk het juiste aantal slagen aangeeft. Met andere woorden: als het bijvoorbeeld kwart over 8 is, trekt u aan het touwtje totdat het slagwerk acht keer slaat.

Een Friese klok op slag brengen

bij een Friese staart- of stoelklok zit er vaak een palletje of draadje aan de zijkant of onderkant waarmee je het slagwerk handmatig kunt activeren tot het weer ‘op slag’ is.

U heeft zojuist uw uurwerk op slag gebracht en op tijd gezet!

Nog even een korte reminder: ‘op tijd zetten’ verwijst naar de wijzers, terwijl ‘van slag zijn’ betrekking heeft op de onbalans tussen wat de klok aangeeft en wat deze laat horen.

Wilt u uw klok alleen op tijd zetten, lees dan verder op deze pagina.